Outports

Iedereen staart naar ons. Vertwijfeld staan we in de tent. Is het wel de bedoeling dat we hier zijn? Als ik me niet op mijn gemak voel, helpt maar één ding. We bestellen een biertje bij een aardige barman die ons vriendelijk welkom heet in Grey River. 

Het is vrijdag 3 augustus als we in de met vlaggetjes versierde outport arriveren. Na onze eerste kennismaking met een outport, La Poile, zijn we een beetje huiverig voor het fenomeen ‘dorp dat alleen via de zee bereikbaar is’.

93 inwoners…

La Poile. We liggen aan de ferrydock.

Nergens voelden we zo snel een depressie opkomen als in La Poile. Het regende, er was bijna niemand op straat, en toen we de enige winkel binnen stapten hield iedereen op met praten.

In Burgeo (een grotere plaats in Newfoundland, 2000 inwoners, die ook over land bereikbaar is) vertelde havenmeester June dat we vooral naar de jamboree van Grey River moesten gaan. June houdt erg van muziek en liet ons kennismaken met Newfie music. Ze zei ook dat de mensen in Grey River heel vriendelijk zijn en dat ze het leuk vinden als er bezoek komt. Nu we in de feesttent staan ervaren we dat welkome gevoel niet echt. Ik snap echter wel dat men de kat uit de boom kijkt, want dat doe ik ook altijd. Dus we gaan zitten met ons biertje en luisteren naar de zanger die liedjes over Newfoundland zingt.

Het duurt niet lang voor een aardige meneer zich aan ons voorstelt. Larry, de officieuze burgemeester, vindt het leuk dat we er zijn en we moeten vooral aan alles deelnemen. Hij ziet me kijken naar een stel grappige peutertjes en vertelt dat deze drieling van zijn dochter is. Zijn vrouw spreekt me wat later aan: “You really like the triplets, don’t you?”. Ach, het is zo lang geleden dat ik kleintjes om me heen gehad heb! Ik probeer wat met de kinderen te babbelen, maar in het Engels is dat niet zo makkelijk. We lopen een rondje door het dorp en eten een hapje mee met de pot luck diner (de vrouwen in het dorp hebben allemaal een gerecht gemaakt en voor 7 dollar kun je mee eten). Omdat we nog steeds het gevoel hebben dat we een soort buitenaardse wezens zijn hier, gaan we daarna terug naar de boot en laten de dance night zitten.

Grey River

De volgende dag doen we weer een rondje door het dorp. Nu de mensen niet allemaal bij elkaar zitten, lijken ze meer open te staan voor ons vreemdelingen. We maken praatjes met verschillende mensen en krijgen tips voor wat we kunnen doen in het dorp. Aan de éne kant van het dorp kunnen we naar een uitzichtpunt klimmen.

Grey River en Linde vanaf het uitzichtpunt.

De ingang van de rivier vanaf het uitzichtpunt.

Aan de andere kant van het dorp kunnen we de oude mijn bekijken.

Een stukje verder langs dat pad is het helikopterplatform. Nog wat verder is de incinerator (vuilverbrander), daarna de stortplaats voor grof afval en nog wat verder weer een uitzichtpunt. De incinerator brandt op het moment; alle plastic bekers van het feestje zitten erin en de lucht is niet erg prettig dus we gaan er niet langs.

We staan op het helikopterplatform te kijken naar de vuilverbrander.

Bij de mijn spreekt een meneer op een quad ons aan. Hij vraagt of we al screeched in zijn. We hebben geen idee wat dat is. Het Newfies is best moeilijk te verstaan. Ik knik maar wat als hij iets mompelt over een cod en screech. Op de boot zoekt Hans op wat screech in betekent. Door het kussen van de kabeljauw, het drinken van screech (rum) en het nazeggen van Newfoundlandse woorden kun je een echte Newfie worden. Mwah, dat lijkt me nou niet iets voor mij! Een vis kussen…. brrrrrr.

Alle mensen die we gesproken hebben, vragen of we deze avond naar de dance night gaan. We kunnen er niet onderuit en eigenlijk willen we ook wel graag. Het is lang geleden dat we een avondje uit zijn geweest. Ergens uit een tasje diep ik een mascara op en ik probeer mijn pluizige haarbos een beetje te fatsoeneren. De bijboot binden we weer aan de ferrydock en de reddingsvesten leggen we op de kade; ik vermoed zomaar dat er bij dit soort feestjes aardig gedronken wordt en wil graag weer veilig op de boot komen vannacht!

Er zijn die dag meerdere boten aangekomen. Twee Amerikaanse motorboten en een zeiljacht uit Sint Johns (Newfoundland). We zien ze aan een tafeltje zitten en opgelucht lopen we er naartoe. Zeilers zoeken elkaar op en je kunt altijd aanschuiven. Het zijn aardige mensen en we wisselen ervaringen uit tot we geroepen worden. Of we misschien echte Newfies willen worden? Hans staat al voor het podium te glunderen met een zuidwester op zijn hoofd. Een glaasje rum laat hij niet aan zich voorbij gaan 🙂 .

Ik zie het niet helemaal zitten om zo in de belangstelling te staan, maar als alle zeilers opstaan, ga ik mee. De dorpelingen vormen een halve kring om ons heen.

Dan komt de vis tevoorschijn. Ja, het gaat echt gebeuren… we moeten de kabeljauw kussen. Nou ja, kabeljauw – die is vandaag wel gevangen maar per ongeluk al gefileerd, dus we moeten het doen met een makreel die een paar uur geleden uit de vriezer is gehaald. Hij ruikt niet erg fris. De vrouw voor ons kust de makreel vol op de mond. Zo moet dat dus. Dan is Hans. En daarna mag ik. Ogen dicht, niet ademen en een snelle kus. Daarna volgt het glaasje screech dat verbazingwekkend goed smaakt! We mompelen met zijn allen wat Newfie woorden en dan is het gebeurd; we krijgen een certificaat en mogen ons nu echte Newfies noemen.

Newfies!

Vanaf nu horen we erbij en we hebben een leuk feestje! Om een uur of drie is het voorbij. We hebben wat moeite om in de bijboot te komen. Gelukkig helpen Newfies elkaar, dus we worden de bijboot ingehesen en twee mannen kijken ons na tot ze ons op de Linde zien…

Zondag gaat het feest door. We doen voor het eerst in ons leven mee met een echte bingo. Ik ben zo overenthousiast dat mijn buren gewoon willen dat ik win. Ik mag een echte bingostift lenen, die veel cooler is dan mijn eigen gewone HEMA-stift.

Je kan maar blij zijn….

We winnen niets maar we hebben het enorm leuk!! Na de bingo gaan we naar het huis van Larry. De drieling logeert daar ook dus ik mag nog even spelen. We zijn uitgenodigd omdat we lieten vallen dat we zo graag even ergens wifi wilden oppikken. Helaas werkt het internet niet. De drieling blijkt hier niet te wonen. Jammer, want op de school zitten maar zeven kinderen dus zomaar drie kinderen erbij zou welkom zijn.

De school van Grey River.

Het schoolplein. Quads zijn hier het enige vervoermiddel.

Als we vertrekken, hebben we een veel positiever beeld van een outport dan na La Poile. Een feestje doet wonderen!

Afscheid van Grey River…

We varen weer een week langs kliffen en verlaten baaitjes. Op zaterdag komen we aan in de derde outport: François. Ze spreken Franse namen hier op zijn Engels uit dus deze plaats heet Frenswee.

Aankomst in François.

Geloof het of niet, maar het is François Day vandaag en dat betekent weer feest! We staan nog niet op de kade of we worden al gevraagd om mee te doen met de Dory Race. Een dory is een traditioneel roeibootje waar vroeger mee gevist werd. We lopen richting de werf waar de race zal plaatsvinden. Ook dit dorp is versierd met vlaggetjes.

We kopen limonade en koekjes voor 25 cent en kijken eerst eens hoe die race gaat. Het ziet er erg grappig uit. We mogen als laatste instappen. Hans zit achter me en zou aanwijzingen geven, maar hij raakt zo in de knoop met zijn peddels dat ik maar gewoon zo hard mogelijk roei. Hans roept verrast dat ik echt hard ga! We blijken ons prima te kunnen meten met de dorpsbewoners! We hebben vooral ook weer heel veel lol en we zijn blij dat we mee mochten doen.

Helaas is de foto onscherp, maar het geeft een beeld van de Dory race.

Bij de talentenjacht en het gezamenlijke eten in de community hall worden we door de burgemeester uitgenodigd aan zijn tafel. Grappig dat het weer de burgemeester is die ons als eerste aanspreekt. ‘s Avonds mogen we ons opmaken voor een feestje.

Talentenjacht met Henry Young Senior op de accordeon.

Klaar voor het feestje!

Ook hier is live muziek en wel zo hard dat met elkaar praten onmogelijk is. Mensen komen ook niet om te praten; bij elk nummer gaat iedereen naar de dansvloer. Zodra het liedje afgelopen is, gaan ze weer zitten tot er een nieuw nummer wordt ingezet. We doen ons best te babbelen met Keith, die ons uitnodigt voor de lunch de volgende dag.

Keith is geboren in François. Zijn ouders (85 jaar) wonen hier nog. Keith en Mabel wonen in de VS, maar hebben een huis gekocht in François om in de zomer te verblijven. We zijn een paar keer bij hen langsgegaan en hun huis blijkt de zoete inval; we hebben het halve dorp een handje geschud. We hebben teveel verhalen gehoord om allemaal te delen. Wat ik bijzonder vind (met mijn achtergrond als leerkracht), is dat er op deze school zes kinderen zitten onder wie een jongetje met autisme. Speciaal voor hem is er een tweede, deeltijd, leerkracht aanwezig. Een kind met autisme heeft recht op extra zorg, en zelfs in een klas die kleiner is dan een groep in het speciaal onderwijs in Nederland (12-15 kinderen) wordt een extra leerkracht aangesteld. Dit is maar één van vele voorbeelden van de hoge kosten die outports maken. Outports doen een groot beroep op het Canadese belastinggeld. Sinds 1949 is Newfoundland een provincie van Canada (het was een Engelse kolonie) en daarmee kregen de Newfies recht op onderwijs, gezondsheidszorg en gemeentelijke diensten. Sindsdien doet de Canadese regering haar best om de bewoners van outports zich te laten resettelen. Momenteel biedt de overheid 200.000-270.000 dollar per huishouden als de volledige bevolking van een outport verhuist naar een grotere plaats. 90% van de bewoners moet instemmen met de resettlement. De overige 10% moet tekenen voor het vrijwillig afzien van gemeentelijke voorzieningen. Het zou kunnen dat over tien tot twintig jaar alle outports verlaten zijn. Heel sneu voor de bewoners en ook jammer voor toekomstige wereldzeilers… Keith en Mabel zijn niet de enigen die een huis hebben gekocht voor in de zomer. Waarschijnlijk zal François een soort vakantiedorp worden. Voor zo’n 4000 dollar heb je een vrolijk gekleurd huisje aan de voet van hoge kliffen.

De vis hangt te drogen aan de waslijn.

Een waterval midden door het dorp.

Vakantie vieren hier betekent: wandelen. En dan niet een beetje loom langs een paadje door het vlakke land slenteren, nee, klimmen en dalen, klimmen en dalen. Wij doen dit samen met een bijzondere man.

Hans heeft tijdens het klussen aan de boot een vriendje gemaakt. Een man met een zacht stemmetje, fragiel uiterlijk en bijzonder gedrag. Ik vind hem een beetje eng eigenlijk. Hij blijft maar om onze boot dralen. Hij is geobsedeerd door Djogo en wil hem graag aaien. Hans vindt hem wel een beetje gek, maar hij heeft daar geen last van en voor ik het weet hebben we een afspraak met hem om samen de berg achter het dorp op te klimmen. Een wat jonger stel dat aan het kamperen is achter de kerk komt ook bij ons op de steiger staan en het klikt meteen met hen. We vragen of ze mee gaan wandelen maar ze kijken nog eens naar onze gids en blijven dan liever bij hun tent.

Kamperen kan achter de kerk.

Beetje verder uitgezoomd.

Onze gids huppelt voor ons uit de berg op. Hij eet hier en daar een besje en voelt zich dan helemaal “energized”. Hij blijkt te leven op een dieet van zeewier (dat groeit voor zijn huis op de werf – waar ook het riool op uitkomt…) en vis. Om de vijf minuten moet hij even zitten om bij te komen. De omgeving is heel mooi en het uitzicht vanaf de kliffen is spectaculair.

Op de achtergrond het meer waar het drinkwater vandaan komt. Daar mag je dus niet in zwemmen, maar er zijn meer meertjes.

We kijken neer op de campingplaats van Tyler en Katie. Onze gids mompelt zachtjes voor zich uit: “They didn’t come…”. Dit herhaalt hij vanaf een ander uitzichtpunt nog eens. Hoe vreemd hij ook is, hij is ook vriendelijk en we laten hem maar wat mompelen. De tocht naar boven was zwaar en lastig. Naar beneden is het vreselijk. Ik sta doodsangsten uit als ik uitglij over een glibberige rots. Mijn broek scheurt in het kruis volledig uit als ik, in een poging grip te houden, mijn éne been ver naar beneden strek om een recht stukje grond te bereiken terwijl mijn andere been in een rare hoek omhoog staat. Verderop val ik met mijn kont in de modder. We moeten een stukje abseilen met een vastgeknoopt touw. Ik ben nog nooit zo blij geweest om weer op de boot te zijn. Daar horen we van onze buren dat Tyler en Katie zijn langsgeweest. ‘s Avonds gaan we bij hen langs met een flesje Screech.

Tyler vertelt dat ze bij ons langs waren gegaan om te checken of we nog leefden. Ze hadden ons op het randje van de klif zien staan en ze vonden onze gids zó eng, dat ze bang waren dat hij ons over het randje had geduwd… De fles Screech gaat leeg, onze grappen worden steeds grappiger en we roosteren de heerlijkste marshmellows boven het kampvuur. En dat was onze laatste nacht in een outport!

Tip!
Voordat we naar Newfoundland gingen, las ik het boek ‘Random Passage’ van Bernice Morgan. Dit boek geeft een goed beeld van hoe het leven in een outport in de 19e eeuw was. ‘Waiting for time’ is het vervolg. Van Random Passage is een televisieserie gemaakt.

Tip 2.
In Burgeo dronken we een glaasje wijn bij Martin O’Hara. In het najaar zal er een documentaire over hem worden uitgezonden via de CBC. Buiten Canada is het niet mogelijk de website te openen, maar je kunt kijken via Youtube. Zoek op CBC Land and Sea.

PS
Bij ons vertrek uit François spraken we een visser. Hij bleek een vriend van Larry uit Grey River. Larry heeft zijn been gebroken. Dat is extra vervelend als je in een outport woont. Je moet wachten op de ferry (dit duurde in zijn geval een uur of vijf), dan met de ferry naar Burgeo (een paar uur varen) en dan na de eerste hulp met de ambulance naar Corners Brook. Arme man!

Nog een PS
Je kunt niet alles vertellen in een blog. Maar eigenlijk ben ik nog lang niet uitgepraat. Bijvoorbeeld over de open deuren in deze dorpen. We vroegen de weg naar Keith en Mabel aan iemand. Hij wist het niet, maar hij ging het even bij de buren vragen. Hij opende de deur, stapte binnen, weer naar buiten: “Ze slapen nog.” De quads staan ook allemaal aan de kant van de weg met de sleutel er in.

 

 

 

 

 

4 thoughts on “Outports

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.